4008 - Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Kapsayıcı Toplum Uygulamaları Destekleme Programı
Zihinsel yetersizlik, bilişsel işlevlerde ve günlük yaşamda uyum/işlevsellik becerilerinde anlamlı sınırlılıklar ile karakterize edilen; kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerindeki eksikliklerle birlikte gelişim döneminde başlayıp yaşamsal işlevselliği etkileyen bir durumdur (Patel, 2020). Hafif zihinsel yetersizlik, IQ değeri yaklaşık 50?69 aralığında ölçülen ve hem entelektüel hem uyumsal işlevlerde ortalamanın altında kalan bireyleri tanımlar; bu bireyler günlük yaşam ve sosyal becerilerde kısıtlılık gösterebilir, ancak uygun destek ile işlevsellik kazanabilirler (MEB, 2016). Türk eğitim sisteminde, hafif düzey zihinsel yetersizlik tanılı özel gereksinimli bireyler vardır; tanı düzeyi orta ve ağır olanlar özel eğitim okul ve sınıflarında, tanı düzeyi hafif olanlar ise kaynaştırma yoluyla normal okullarda eğitim görmektedir. Bu proje, Mardin?de ortaokul kademesinde (11?14 yaş) öğrenim gören hafif düzey zihinsel yetersizlik tanılı 20 özel gereksinimli öğrencinin bilimsel olguları fark etme, merak ve sorgulama motivasyonlarını artırmayı; bilişsel, sosyal, görsel, motor ve iletişim becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Zihinsel yetersizlik tanılı bireylerin uygulama temelli, çok duyulu ve gerçek yaşamla ilişkilendirilmiş öğrenme fırsatlarına erişimindeki eksikliklere doğrudan yanıt veren proje, özellikle sosyo?ekonomik ve coğrafi dezavantajların yoğun olduğu Mardin bağlamında tasarlanmıştır. Projemiz Mardin?de ortaokul düzeyinde eğitimine devam eden hafif düzey zihinsel yetersizlik tanılı bireylerin bilimsel düşünme, problem çözme, günlük yaşam becerileri ve özgüvenlerini desteklemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda proje, 5 günlük etkileşimli atölye programı şeklinde yapılandırılmıştır. Program kapsamında doğa, tarım, mutfak uygulamaları, geleneksel sanatlar ve spor temelli atölyeler aracılığıyla öğrencilerin bilimi günlük yaşamla ilişkilendirmeleri, deneyimleyerek öğrenmeleri, sosyal etkileşim ve bağımsız yaşam becerilerinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Eğitimler, bilimsel temelli yöntem, teknik ve uyarlanmış materyallerle desteklenecek; öğretmen ve aile katılımı ile sürdürülebilirlik sağlanacaktır. Beklenen çıktılar arasında katılımcıların günlük yaşam becerilerinde ve bağımsızlık düzeylerinde ölçülebilir iyileşme, sosyal katılımlarında artış ve bilimsel okuryazarlıkta gelişim yer almaktadır. Geliştirilen yöntem ve materyaller belgelenip yaygınlaştırılacak; proje, yerel düzeyde kapsayıcı eğitim uygulamalarının yaygınlaşmasına ve özel gereksinimli bireylerin eğitimde fırsat eşitliğinin güçlenmesine katkı sunacak özgün bir model oluşturacaktır.
